Fihaonana utvidar i husdyrbruket

Fihaonana jordbruksskule er i stadig utvikling. Gardsbruket med dei mange kulturar og husdyravdelingar, er ein viktig opplæringsarena for elevar og studentar. I fjøset er det nå 10 mjølkekyr og ein del drektige kviger som dei skal selje til ein god pris. I grisehuset aukar dei stadig besetningen, med 30 fleire purker. Dei tek sikte på å køyre 500 slaktegriser til hovudstaden Antananarivo med lastebil neste år. Det er god forretning, seier rektor Randrianarijao Hobiharisoa, sjølv om transporten er lang.

Hus og innhengning for ender

I utkanten av eigedomen har dei bygd eit hus for ender og innhengning inntil ein dam. Meininga er å selje ender til avlsdyr og slakt. 

Innkryssing med den gassiske rasen

Skulen har og bygd eit hus og innhengning for europeiske verpehøner og hanar av gassisk rase. Dei vil finne ut korleis krysningsdyra vil vere samanlikna med reine verpehøner. Statlege myndigheiter   ønskjer og at bønder skal satse meir på oppdrett av gassiske slaktedyr i motsetning til broilerproduksjonen, som er blitt populær dei seinare åra for salg til hotell og restaurantar.

Huset og innhengningen for oppdrett av ender er lagt til utkanten av eigedomen. Ny bolig for personalet er bygd i nærleiken.
Foto Arne Dragsund
Eit enkelt hus for oppdrett av krysningsdyr av høner av europeisk rase og gassiske hanar.
Foto Arne Dragsund

Studentar treng praksis

Jordbruksskulane Tombontsoa og Fihaonana har godt utbygde gardsbruk til bruk i opplæringa av elevar og studentar. Gardsbruka er heilt uvurderlege som praksisplas for å lære dei ulike fag i husdyrbruk, jord- og hagebruk og miljøkunnskap. Jordbruksskolenes Venner i Norge har bidratt til å restaurere driftsbygningar og bygge nye fjøs, hønehus og grisehus og mellom anna dyrka opp ubrukt jord på Fihaonana, sidan 2007. I dag framstår skulane med gode gardsbruk som etterkvart også gjev god inntekt til skuledrifta.

Har ikkje gardsbruk

Universitet og høgskular i landbruksfag og miljøkunnskap i staten og private, manglar ofte ein stad dei kan ha praksis for sine studentar. Dei har berre teorifag for sine studentar. Her har Fihaonana kome støttande til. Studentar som ikkje får vitnemål utan at dei har avlagt ein praksisperiode på 1-3 månader, alt etter studieretning, kan betale for ein praksisplass på Fihaonana. Skulen stiller då med lærar i ulike planteproduksjonar eller husdyrfag.

Fjøs, grisehus og hønehus 

Husdyrproduksjonane vert og nytta til denne praksisen. Praksisstudentane er med og steller dyra, forar dei og er med på mjølkinga i fjøset. Her er det handmjølking, sidan skulen ikkje har mjølkemaskinar. Dei meiner det er nødvendig for elevane å lære handmjølking, dersom dei skal begynne med mjølkekyr etter endt utdanning. I landsbyane er det ofte heller ikkje elektrisk straum der dei kjem i frå. 

Lærar Loz på Fihaonana underviser to studentar frå eit universitet i bygging av ein planteskule.
Foto Arne Dragsund
Nøgde studentar i praksis på Fihaonana.
Foto Arne Dragsund
Fjøset er og ein praksisplass.
Foto Arne Dragsund

Nytt studium på Tombontsoa jordbruksskule

Tombontsoa har mange studieretningar i dag. Agronomkurset har vore med heile tida sidan starten på skulen i 1965. Etter 50 år kom Lycee Agricole (grønt gymnas) med, og etter det høgskuletilbodet IPSATTA på 3 år for bachelorstudium i jordbruk, husdyrbruk og miljøkunnskap. Fjørfeskulen Avischool har dei og hatt dei siste åra for dei som er ferdige agronomar og spesialisering i fjørfe. 

Paraveterinærstudium

11. oktober i år byrja det 24 studentar i det som er kalla paraveterinærmedisin, eit 2 årig studium for ungdom som ønskjer å spesialisere seg i veterinærmedisin og som skal ut som vaksinatørar eller rettleiarar i staten eller private organisasjonar. Dei kan og gå vidare på veterinærstudium ved universitetet etter dette kurset.  Dette er det første i sitt slag på Madagaskar, og høver godt på Tombontsoa sidan rektor Rasoloson Lala sjølv er utdanna dyrlege. Det er god kontakt med universitet for å få gode lærarkrefter til dette kurset, samt dei andre kursa dei har i IPSATTA studiet.

1. året i det nye studiet skal studentane ha grunnleggande fag som plantedyrking, foring og stell av husdyr. 2. året er det spesialisering i sjukdomar og behandling av dyr. 

Til rektor, lærarstaben og studentane: Lukke til med det nye studiet på Tombontsoa!

Studentar som byrjar i paraveterinærstudiet.
Foto: Rasoloson Lala
Studentar i IPSATTA og elevar i Lycee Agricole var samla til andakt i starten på skuleåret.
Foto: Rasoloson Lala

AVSLUTNINGFEST FOR FERDIGE STUDENTER PÅ TOMBONTSOA JORDBRUKSSKOLE

Nylig var det stor avslutningsfest på Tombontsoa. 72 studenter i høyskolen IPSATTA fikk sine diplomer fra presidenten i Den gassisk lutherske kirke, Dr. Rakotozafy Denis. 

Bachelor i jordbruk, husdyrbruk og miljøteknologi

De som har studert 3 år for å få bachelorgraden, har hatt noen fine år på Tombontsoa. Det skolens egne lærere ikke har kunne undervist i, har skolen fått hjelp med fra lærere ved universitetet i hovedstaden og det katolske universitetet som ligger like ved Tombontoa. 

Praksis i studietiden

Det som særpreger dette studiet på Tombontsoa, er at studentene har det store gårdsbruket som sitt praksissted. Her er de innom husdyravdelingene med storfe, gris og høner. Og de kjenner til dyrkinga av mais og gras til storfeet, samt forskjellige grønnsakvekster. Når de skal gå inn i økonomiske kalkyler for å finne lønnsomheten ved de forskjellige kulturer i jordbruket eller produksjoner i husdyrbruket, lager de dekningsbidragskalkyler for de enkelte produksjonene, og sammenstiller dette til et økonomisk resultat. Teknikken er den samme for en bonde som ønsker å få hjelp til å finne ut hvordan drifta går på sin egen gård.

Stor etterspørsel eller ferdige kandidater

Disse kandidatene får stillinger i staten, kommuner eller hos private organisasjoner. Mange av studentene har fått seg arbeid før studiet er avsluttet. Noen går videre og tar mastergraden ved andre universitet. 

Lykke til dere som nå gikk ut på Tombontsoa! Og mange gratulasjoner til skolen!

Ferdige kandidater
Foto: Rasoloson Lala
Presidenten i kirken, dr. Rakotozafy Denis, delte ut diplomene
Foto: Rasoloson Lala
Disse har bachelorgraden i jordbruk, 
husdyrbruk og miljøkunnskap.
Foto: Rasoloson Lala

Treplanting på Tombontsoa

Kvart år plantar dei skog på Tombontsoa jordbuksskule i Antsirabe. Slik også i år, med ein plantedag 25.februar. 

Studentar som lærarar

I høgskulen IPSATTA er det ei linje for miljøkunnskap. Studentane i 3. årskullet (kledd i blå T-shirt) underviste agronomelevane i korleis dei skulle plante forskjellige treslag, som eucaluptus, furu og andre treslag. Skulen har eit skogsareal i Ambatomainty, eit par kilometer nord for Tombontsoa, der det tidlegare var planta til med furuskog. Den store skogen vart hoggen ned for nokre år sidan, og både furu og andre treslag vart planta etter det. Skogen der tener også som demonstrasjonsfelt for elevar og studentar på skulen. Eit treslag som heiter Liquidaambar, har vakse mykje på 2 år slik eit av bileta viser. 

Avslutning av studiet

Studentane i høgskulen har nå avslutta året med hovudoppgåva, og skal ha avslutning av studiet 18.mars med utdeling av vitnemåla. Mange av desse har alt fått seg arbeid, og nokre tek eit masterstudium på universitetet etter studiet på Tombontsoa. Sidan gardsbruket vert nytta i studiet i høgskulen, med planlegging og analyser av drifta til dømes, er studentane frå dette kurset etterspurde i arbeidsmarkedet. 

Planting av moringatreet

Begge jordbruksskulane har satsa på planting av treslaget Moringa. Det har eit stort innhald av viktige næringsstoff og mineral og vitaminar.  Blada på Moringatreet inneheld og mykje protein, og har alle dei 9 viktige aminosyrene i seg. Eit eige prosjekt tilknytta Jordbruksskolenes Venner i samarbeid med jordbruksskulane, er starta opp for om lag 2 år sidan. Det er oppretta ein eigen konto i NMS som sender pengane ut til skulane. Eit ektepar i Oslo leiar prosjektet og har samla inn pengar til arbeidet, med blant anna opplæring på begge skulane for å spreie bruken av dette treet. Og oppformering i planteskulane. Det er stor interesse for dette treslaget. Nå har Tombontsoa planta Moringa fleire stader, med ein start i desember 2021. 700 tre vart planta på skulen, og ein heil del vart planta i nokre distrikt nær Tombontsoa, og i sjukelandsbyar i Antsirabeområdet. 

Lauvtre klare til utplanting.
Foto: Rasoloson Lala
Liquidambar-treet etter 2 år.
Foto: Rasoloson Lala
Student underviser.
Foto: Rasoloson Lala
Elevar i aksjon.
Foto: Rasoloson Lala
Glade studentar.
Foto: Rasoloson Lala

Store øydeleggingar på Fihaonana jordbruksskule

Den sterke syklonen Batsirai som kom innover austkysten av Madagaskar natt til søndag 6. februar, har gjort store skader på Fihaonana jordbruksskule i Vohipeno.

Store skader på bygningane

Takplater på driftsbygningar, garasjebygg og bolighus er tekne av vinden i den sterkaste syklonen i manns minne, seier folk i Manakara. 1500 meter av gjerdet rundt eigedomen på Fihaonana er øydelagt på grunn av at store tre har falt over det høge gjerdet. Plantingane av avocado, banan, papaya og andre frukttre er øydelagde. Store tre inntil skulen har knekt rett av. 4 geiter og sauer og ein gris omkom sidan det kom mykje vatn inn i gardane. Vindaugo i klasseromma er øydelagde, og det er kome vatn inn i kontorbygningen. Vindaugo i kontora er knuste. Dette er noko av skadene. I tillegg vart fleire fiskedammar øydelagde, på grunn av store mengder vatn som kom samtidig med syklonen, og fisken er tapt. Elevar og tilsette er i gang med rydding av tre på skuleområdet og i gardsbruket.

Straumen borte

Pumpene for vatn til heile skulen og gardsbruket går med straum. Den forsvant under syklonen, og det statlege straumselskapet Jirama kan ikkje love kva tid dei kan kome for å reparere leidningane som har falle ned. Nå brukar dei bøtter for å bere vatn frå brønnane til alle dyra og det elevar og tilsette treng sjølv. 

Koronatilfelle

Under syklonen kom folk frå dei nærliggande landsbyane til Fihaonana for å søkje ly for uveret. Rektor fortel i dag (7.2.) at det er mykje korona hos elevane nå, med 22 sjuke. Dei har fått medisinar som dei brukar mot sjukdomen. 

Våre venner på Fihaonana treng vår støtte

Fihaonana jordbruksskule treng ekstra støtte i desse dagar. Styret i JV vil sende pengar til skulen for å hjelpe til med det som trengst mest i denne fasen. Du som les om dette, kan vere med ved å sende pengar til JV kontoen med Vipps 513127 eller konto 8220.02.85057. Vi er glade om du vil vere med oss i ei ekstra gåve til skulen i ei vanskeleg tid!

Foto: Randrianarijao Hobiharisoa
Foto: Randrianarijao Hobiharisoa.
Foto: Randrianarijao Hobiharisoa
Foto: Randrianarijao Hobiharisoa
Foto: Randrianarijao Hobiharisoa

Ny leiar i styret for Jordbruksskolenes Venner

På styremøtet i JV 12. januar 2022 vart Kolbjørn Lerstøl vald til ny leiar etter at Rolf Moi ba om avløysing. May- Brit og Kolbjørn Lerstøl var misjonærar på Tombontsoa jordbruksskule i Antsirabe i tida 1982-87. Kolbjørn arbeidde som leiar for mølleprosjektet med produksjon av kraftfor til storfe, svin og fjørfe med ein produksjon på bortimot 1000 tonn i året på det meste. Han sto for monteringa av ei ny kraftformølle som vart importert frå Norge.  I mølla hadde dei og maling av kveite som bøndene i området, i samarbeid med NORAD prosjektet Fifamanor, dyrka. Mølla spelte ein viktig rolle i rettleiinga til bøndene om å auke kveitedyrkinga, som ein kultur i tørketida, etter at risen var hausta. Køyrer ein sørover mot Manandona i juni-juli, ser ein dei fine kveiteåkrane i rismarkene. Framleis kan bøndene få male kornet i mølla på Tombontsoa. Kolbjørn hadde og opplærina av mekanikarane på verkstaden for garden. Han leia og arbeidet med bygginga av eit nytt jenteinternat i 1986 og fram til dei reiste heim året etter. 

May- Brit Lerstøl, som er sjukepleiar, hadde ansvaret for helsestellet blant arbeidarane og elevane på Tombontsoa. Mellom anna var ho oppteken av god ernæring og oppfølgjing av borna til arbeidarane på skulen.  

Kolbjørn Lerstøl var med og starta foreininga Jordbruksskolenes Venner, og kjenner godt til arbeidet på dei to jordbruksskulane på Madagaskar. Han har ofte vore med på dugnadsoppdrag på Tombontsoa og Fihaonana, dei seinare åra og i det såkalla Okseprosjektet med produksjon av åk, gode vogner og reiskapar tilpassa oksetrekkraft.

Lukke til med oppgåvene som ny leiar i JV!

Kolbjørn Lerstøl er ny leiar i JV
Foto: Arne Dragsund

Husdyrhaldet på Fihaonana

Det har vore vanskeleg med omsetnaden av mjølk, egg og andre jordbruksprodukt i koronatida. Normalt sel dei egga i byane Manakara og Farafangane. Nå er dette teke seg litt opp igjen.

Storfeet

Totalt er det 16 storfe i fjøset inklusivt 8 mjølkekyr, 1 okse og nokre kalvar og ungdyr. Elevane mjølkar kyrne for hand. Foret er gras eller mais som dei haustar til dyra kvar dag. Tidlegare hadde dei og noko maissurfor, men sidan klimaet tillet hausting av mais omtrent heile året, er foret for det meste mais og gode grassortar som dei haustar ferkst kvar dag. Mjølkekyrne får også kraftfor frå eigen kraftformølle.

Grisene

Sjølv om det er ganske varmt i regntida på Fihaonana, går det veldig godt med svineproduksjonen. Rasen er Yorkshire i ein veldig god stamme på Fihaonana. Dei kjøper inn ungrånar i Innlandet for bedekking når dei gamle skal skiftast ut. Dei har som mål å sende 300 slaktegriser i året til hovudstaden Antananarivo for slakting. Dei køyrer dyra dit med eigen lastebil, rundt 70 mil. Då køyer dei nattetid. Hittil i år har dei slakta 220 og har 170 snart slakteferdige, så dei reknar med å greie målet dette året. 

Hønene

I alt har dei 650 som er i verping nå, og 1000 17 vekers unghøner. Hønene er kjøpte inn frå Avitech i Antsirabe som Tombontsoa samarbeider med om Fjørfeskulen. Hønene er hybridhøner, så egga er til konsum.

Fiskeoppdrettet

Skulen har mange fiskedammar nå for oppdrett av Tilapia og Karpe. Før henta dei ny yngel i Toamasina, men har nå begynt med eige oppdrett av settefisk.

Praksis og teori hand i hand

Både i agronomkurset og i dei andre kursa skulen har, er praksis ute i husdyravdelingane eller i dei enkelte kulturane ute på garden ein viktig del av opplæringa. Eit viktig uttrykk er ståande: God drift i avdelingane er god undervisning! Elevane har også sine eigne parsellar med t.d. grønsaker som dei steller heile det året dei er på skulen. Dei brukar grønsakene i matlaginga.

Unghøner som snart er i verping.
Foto: Herinjaka Zo
Nokre av fiskedammane.
Foto: Herinjaka Zo
Elevane i arbeid hos grisene.
Foto: Tojo Tiana

Skuleavslutning på Fihaonana

Det er imponerande at både Tombontsoa og Fihaonana har klart og halde skulane i gong midt i koronatida. Kursa har gått omtrent som normalt dette vanskelege året.

Agronomklassen

81 elevar får sine diplomar signert av Landbruksdepartementet og skulen, 29. oktober. Dei held i skrivande stund på med sine avsluttande skriftlege og muntlege eksamenar. Dei har dessutan vore på studietur eit vekes tid, til Fianarantsoa, Antsirabe, Antananarivo og Itasy, der dei har besøkt Tombontsoa, andre skular, bedrifter og bønder. Nytt skuleår startar i byrjinga av januar 2022, så nå i november-desember er det opptaksprøve fleire stader til det nye skuleåret.

Entreprenørklassen

37 studentar var ferdige med studiet sitt 24. august-21. Nå er dei reiste heim og ventar på støtta som staten skal gje dei i samband med den bedrifta dei har planlagt å starte opp innan landbruk og foredling av jordbruksprodukt. Dette er 3. kullet som går ut av skulen i dette kurset. I alt har 123 agroprenørar som dei kallar seg, gått ut frå Fihaonana i det eittårige kurset desse tre åra. Det er inngått avtale med staten om at Fihaonana skal følgje opp desse i 5 år framover, for å gje råd og rettleiing om drifta i tiltaket eller bedrifta deira, eller den produksjonen dei har sett i gong. 

Kortare kurs

Kvart år har Fihaonana i gong kortare kurs i t.d. bieavl, hønseavl, risdyrking, vaniljedyrking og dyrking av andre vekster. Skulen har også kvart år lærarar og studentar frå andre skular som ikkje har gardsbruk og mogelegheiter for praksis. Lengda på desse kursa kan vere frå nokre veker til eit par månader, alt etter kva behov dei har. 

Elevane i agronomklassen har eksamen.
Foto: Rabemanantsoa Yony
Elevane ute i praksis.
Foto: Rabemanantsoa Yony
Mais som for til kyrne.
Foto: Rabemanantsoa Yony